नेपाल वायरजाँच। चुनौती। अनि मात्र प्रकाशन।

भूराजनीति

सुधाकर दलेला भारतीय राजदूतमा प्रस्तावित, नेपालको सहमति बाँकी

परराष्ट्र मन्त्रालयको एक स्रोतले नेपालले अझै एग्रिमाँ नदिएको बताएको पारदफासले जनाएको छ। दिल्लीका लागि नेपालले रोजेका निश्चलनाथ पाण्डेको संसदीय सुनुवाइ भएको समाचार नेपाल वायरले फेला पारेको छैन।

A wall-mounted signboard at Shastri Bhawan in New Delhi reading 'Ministry of External Affairs' in Hindi and English, marking the office of India's foreign ministry.
फाइल तस्बिर: “Office of the Ministry of External Affairs (India) 05” Pinakpani (Wikimedia Commons) · CC BY-SA 4.0

काठमाडौं । एकान्तिपुर, रिपब्लिका, हिन्दुस्तान टाइम्स र डीसी नेपालले बुधबार (७ अक्टोबर) भारतले सुधाकर दलेलालाई नेपालका लागि आफ्नो अर्को राजदूत प्रस्ताव गरेको जनाएका छन्। डीसी नेपालका अनुसार दलेला सन् १९९३ ब्याचका भारतीय परराष्ट्र सेवाका अधिकारी हुन्। भारतका दूतावासमा खटिने करियर कूटनीतिज्ञ यही सेवाबाट आउँछन्।

दलेलाले नवीन श्रीवास्तवको ठाउँ लिने इंग्लिश रातोपाटीले लेखेको छ। काठमाडौं पोस्टका अनुसार श्रीवास्तव सन् २०२२ मा काठमाडौं आएका थिए। इंग्लिश रातोपाटीका अनुसार उनी गत साता काठमाडौंबाट फर्किए।

डीसी नेपालले उद्धृत गरेको भारतीय विदेश मन्त्रालयको विवरणअनुसार दलेला सन् २०२२ देखि २०२५ सम्म भुटानमा भारतका राजदूत थिए। द ट्रिब्युनले यो मनोनयनलाई व्यापार, ऊर्जा र सम्पर्क सहकार्यमा भारतले दिएको महत्त्वको संकेतका रूपमा लेखेको छ।

यो मनोनयन अझै अन्तिम भएको छैन। यो नेपालको औपचारिक सहमति पर्खिरहेको प्रस्ताव मात्र हो। कूटनीतिक भाषामा यस्तो सहमतिलाई 'एग्रिमाँ' भनिन्छ। दलेलाले पद सम्हाल्नुअघि यही सहमति चाहिन्छ।

दलेला को हुन्, के बाँकी छ

ग्रेटर काश्मीरका अनुसार दलेला हाल भारतको विदेश मन्त्रालयमा आर्थिक सम्बन्ध हेर्ने सचिव पनि हुन्। क्षेत्रीय सूचना साइट झारखण्ड ज्ञानले उनले सो पद १ अगस्ट २०२५ देखि सम्हालेको जनाएको छ। नेपाल वायरले यो मिति भारतीय विदेश मन्त्रालयको आधिकारिक विवरणसँग भिडाएर पुष्टि गर्न सकेको छैन। रिपब्लिकाले पनि दलेलाको यो सचिव तहको ओहदा उल्लेख गरेको छ। परीक्षा तयारी साइट अड्डा२४७ करेन्ट अफेयर्सका अनुसार दलेला सन् २०२६ मा ब्रिक्सका लागि भारतका शेर्पा अर्थात् प्रमुख संयोजक पनि हुन्। ब्रिक्स उदाउँदो अर्थतन्त्र भएका मुलुकको समूह हो। नेपाल वायरले यो दाबी भारतीय विदेश मन्त्रालयको वक्तव्यसँग भिडाएर पुष्टि गर्न सकेन।

नेपालतर्फको प्रक्रिया पनि टुंगिएको छैन। ग्रेटर काश्मीर र आईएएनएसका अनुसार प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह नेतृत्वको मन्त्रिपरिषद्ले करिब १८ र १९ सेप्टेम्बरमा १३ जना राजदूत सिफारिस गर्दा भारतका लागि निश्चलनाथ पाण्डेलाई सिफारिस गरेको थियो। इनशर्ट्सले सेप्टेम्बरमा लेखेअनुसार यो सिफारिसलाई अझै संसदीय सुनुवाइ समितिको स्वीकृति र भारतको सहमति चाहिन्छ। राजदूतलगायत उच्च पदका नियुक्ति यही सांसदहरूको समितिले जाँच्छ। समितिले पाण्डेको सुनुवाइ गरिसकेको कुनै समाचार नेपाल वायरले फेला पारेन। अहिलेलाई दुवै मनोनयन काठमाडौंको निर्णय पर्खिरहेका छन्। दलेलालाई नेपालको सहमति चाहिन्छ भने पाण्डेलाई पहिले नेपालका सांसदहरूको र त्यसपछि भारतको सहमति चाहिन्छ।

पारदफासका अनुसार परराष्ट्र मन्त्रालयको एक स्रोतले भारतले दलेलालाई एग्रिमाँ दिन औपचारिक नोट पठाएर अनुरोध गरेको बताएको छ। नेपाल सरकारले स्वीकृति दिएपछि मात्र प्रक्रिया अगाडि बढ्ने सोही स्रोतले भनेको पारदफासले उल्लेख गरेको छ। यसको कुनै सार्वजनिक समयतालिका छैन।

श्रीवास्तवको बिदाइपछि राजदूतको पद छोटो समय खाली भएको छ। श्रीवास्तव काठमाडौंबाट फर्कंदा उनको ठाउँमा को आउने भन्ने "अझै टुंगो लागेको छैन" भनी इंग्लिश रातोपाटीले लेखेको थियो। काठमाडौं पोस्टका अनुसार श्रीवास्तव सन् १९९३ मा भारतीय परराष्ट्र सेवामा प्रवेश गरेका थिए। डीसी नेपालले दलेलालाई पनि सोही १९९३ ब्याचमा राखेको छ।

अझै थाहा नभएका कुरा

नेपालले दलेलालाई एग्रिमाँ दिएको छ कि छैन, र कहिलेसम्म दिन्छ भन्ने कुरा अझै थाहा छैन। यसको जवाफ परराष्ट्र मन्त्रालयले दिनुपर्छ।

दलेलापछि भारतीय विदेश मन्त्रालयमा आर्थिक सम्बन्ध हेर्ने सचिव को हुन्छन् भन्ने थाहा छैन। अड्डा२४७ करेन्ट अफेयर्सले लेखेको ब्रिक्स शेर्पाको भूमिका दलेलासँग छ कि छैन भन्ने पनि थाहा छैन। यी प्रश्नको जवाफ भारतीय विदेश मन्त्रालयले दिनुपर्छ।

संसदीय सुनुवाइ समितिले पाण्डेको सिफारिसमा कहिले निर्णय गर्छ भन्ने थाहा छैन। भारतले पाण्डेलाई एग्रिमाँ दिन्छ कि दिँदैन भन्ने पनि थाहा छैन।

यसबीच काठमाडौंस्थित भारतीय दूतावास कसले सम्हालिरहेको छ भन्ने थाहा छैन। यसको जवाफ दूतावासले नै दिनुपर्छ।

स्रोतहरू

  1. Ekantipur
  2. Republica
  3. Hindustan Times
  4. The Tribune
  5. DC Nepal
  6. Greater Kashmir
  7. Jharkhand Gyan
  8. Adda247 Current Affairs
  9. Greater Kashmir
  10. IANS via ianslive.in
  11. Inshorts
  12. Pardafas
  13. English Ratopati
  14. Kathmandu Post

यो समाचार नेपाल वायरले अंग्रेजीमा प्रकाशित गरेको समाचारकै तथ्य, स्रोत र निष्कर्षका आधारमा नेपालीमै लेखिएको हो। सम्पादकले हरेक तथ्य, संख्या, नाम र उद्धरण अंग्रेजी अभिलेखसँग जाँचेका छन्। रेड टिम, बचाव र दुई जाँचकर्ताको पूरा समीक्षा अभिलेख अंग्रेजी पृष्ठमा छ।

#nepal #india #diplomacy #ministry of external affairs #nischal nath pandey