तिब्बत भूकम्पमा कम्तीमा १६ को मृत्यु : चिनियाँ सरकारी मिडिया

६ कात्तिक, काठमाडौं । नागरिक न्युज र डिसी नेपालका अनुसार चीनको भूकम्प नेटवर्क केन्द्र (सीईएनसी) ले चीनको सिजाङ क्षेत्र अर्थात् तिब्बतको नागकु शहरस्थित बाकेन काउन्टीमा बिहीबार राति ७.० म्याग्निच्युडको भूकम्प गएको जनाएको छ। नागरिक न्युज र डिसी नेपालका अनुसार सीईएनसीले भूकम्प स्थानीय समयअनुसार राति १०:३३ बजे अर्थात् नेपाली समय राति ८:१८ बजे गएको जनाएको छ।

डिसी नेपालका अनुसार सीईएनसीले भूकम्पको केन्द्रबिन्दु उत्तरी अक्षांश ३२.४० डिग्री र पूर्वी देशान्तर ९३.७९ डिग्रीमा रहेको जनाएको छ। सीईएनसीले केन्द्रबिन्दु नागकु शहरबाट करिब ११५ किलोमिटर टाढा र करिब १० किलोमिटर गहिराइमा रहेको जनाएको नागरिक न्युजको दोस्रो प्रतिवेदनले उल्लेख गरेको छ। यो स्थान तिब्बतको राजधानी ल्हासाबाट करिब ४०० किलोमिटर टाढा रहेको नागरिक न्युजले लेखेको छ।

केन्द्रबिन्दु वरपरको क्षेत्र समुद्री सतहबाट औसत ४,८६४ मिटर उचाइमा रहेको र यो तिब्बती पठारको दुर्गम तथा विकट भूभाग भएको नागरिक न्युजले जनाएको छ। भूकम्पको धक्का चीनसँगै भारत र म्यानमारसम्म महसुस भएको नागरिक न्युज र डिसी नेपाल दुवैले लेखेका छन्। यी दुई समाचार र सोही साँझ प्रकाशित नागरिक न्युजको अर्को समाचार गरी तीनवटैमध्ये कुनैले पनि भूकम्प महसुस भएका ठाउँमा नेपालको नाम लेखेको छैन।

मृतक र घाइतेको संख्या अझै बदलिँदै छ। अहिलेसम्म यो संख्या चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमबाट मात्र आएको छ। सिन्ह्वा न्युज एजेन्सीले नागकुको आपतकालीन व्यवस्थापन ब्यूरोको हवाला दिँदै कम्तीमा १६ जनाको मृत्यु र ३२ जना घाइते भएको जनाएको अल जजिराले लेखेको छ। ब्लुमबर्गले चिनियाँ सरकारी टेलिभिजन सीसीटीभीलाई उद्धृत गर्दै १८ जनाको मृत्यु र ३२ जना घाइते भएको जनाएको छ। सीटीभी न्युजले पनि १६ जनाको मृत्यु भएको जनाएको छ। तर सीटीभी न्युजले घाइतेको संख्या ४६ रहेको उल्लेख गरेको छ। नेपाल वायरले हेरेका तीनवटै नेपाली भाषाका प्रतिवेदनले प्रकाशित हुँदासम्म मृतक वा घाइतेको संख्या उल्लेख गरेका थिएनन्।

भूकम्पको गहिराइबारे विभिन्न निकायले फरक फरक तथ्यांक दिएका छन्। सीईएनसीले गहिराइ १० किलोमिटर रहेको जनाएको नागरिक न्युजले लेखेको छ। अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण निकाय (यूएसजीएस) ले गहिराइ करिब ११ माइल अर्थात् १७.७ किलोमिटर रहेको उल्लेख गरेको सीबीएस न्युजले जनाएको छ। भारतको राष्ट्रिय भूकम्पविज्ञान केन्द्रले गहिराइ १७३ किलोमिटर रेकर्ड गरेको इन्डिया टिभी न्युजले लेखेको छ।

रोयटर्सले यसलाई जनवरी २०२४ यताको चीनको सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्प भनेको नागरिक न्युजले जनाएको छ। नागरिक न्युजले सन् २०१० मा चीनको छिङहाई प्रान्तको युशुमा गएको ७.१ म्याग्निच्युडको भूकम्पको पनि सम्झना गराएको छ। त्यस भूकम्पमा कम्तीमा २,६९८ जनाको मृत्यु भएको र करिब ३०० जना बेपत्ता भएको नागरिक न्युजले जनाएको छ।

नेपालसँग जोडिएको पक्ष

नेपाल वायरले हेरेका कुनै पनि प्रतिवेदनले नेपालको राष्ट्रिय भूकम्प मापन केन्द्रलाई उद्धृत गरेका छैनन्।

भूकम्प गएकै दिन हानि तथा नोक्सानी कोषले १० भदौमा भोटेकोशी र त्रिशूलीमा आएको बाढीपछि नेपालको पुनर्लाभका लागि २ करोडदेखि २ करोड १६ लाख अमेरिकी डलर स्वीकृत गरेको द काठमाडौं पोस्ट र द वायरले जनाएका छन्। यो कोष संयुक्त राष्ट्रसंघको जलवायु प्रक्रियाअन्तर्गत बनेको हो। द वायरले उद्धृत गरेको कार्बन ब्रिफको विश्लेषणअनुसार यो रकम नेपालको अनुमानित २ अर्ब ७० करोड डलर बराबरको बाढी क्षतिको करिब ०.७ प्रतिशत हो।

अझै थाहा नभएका कुरा

बिहीबारको भूकम्पको धक्का नेपालको राष्ट्रिय भूकम्प मापन केन्द्रले रेकर्ड गर्‍यो कि गरेन, गरेको भए कहाँ, यसको जवाफ त्यही केन्द्रले मात्र दिन सक्छ।

चिनियाँ अधिकारीहरूले आफ्नो राहत योजनामा कुन मृतक र गहिराइको तथ्यांक प्रयोग गरिरहेका छन् भन्ने प्रश्नको जवाफ सीईएनसी र नागकुको आपतकालीन व्यवस्थापन ब्यूरोसँग छ।

नेपालका बाढी पीडितलाई स्वीकृत २ करोडदेखि २ करोड १६ लाख डलर वास्तवमा कहिले उनीहरूसम्म पुग्छ भन्ने प्रश्नको जवाफ अर्थ मन्त्रालय र कोषको बोर्डसँग छ।