शिविरमा शोकको दसैं, ३४४ परिवारका ३१५ मृत वा बेपत्ता

५ कात्तिक, नुवाकोट । भोटेकोशी बाढी आएको झन्डै दुई महिनापछि नुवाकोटको बिदुर नगरपालिका–५ का चार विस्थापित शिविरमा बसेका करिब दुई हजार मानिसले बुधबार विजया दशमी बिताएको अनलाइनखबरले जनाएको छ। यी शिविरमा यसपटक दसैंको रौनक भने देखिएन, अनलाइनखबरले उल्लेख गरेको छ।

भोटेकोशी बाढी १० भदौमा आएको थियो, द काठमाडौं पोस्टले जनाएको छ। नुवाकोटका शिविरमा बस्ने रसुवाका ३४४ परिवारमध्ये ३१५ जना बाढीमा मृत्यु भएका वा बेपत्ता भएका छन्, अनलाइनखबरले जनाएको छ। अनलाइनखबरका अनुसार रसुवाकै उत्तरगया गाउँपालिका–१ का थप ४९५ जना पनि बाढीमा मृत्यु वा बेपत्ता छन्। यी ४९५ जनालाई शिविरमा रहेका बासिन्दाको सूचीभन्दा फरक राखी गनिएको अनलाइनखबरले जनाएको छ। तपाईंको आफन्त भोटेकोशी बाढीमा बेपत्ता भएका छन् भने उनी जुनसुकै जिल्लाका भए पनि परिवारको सदस्यले उनको स्थायी बसोबास रहेको वडा कार्यालयमा मृत घोषित गर्न निवेदन दिनुपर्ने द काठमाडौं पोस्टले जनाएको छ।

"यहाँ सबैको कोही न कोही परिवारका सदस्य बाढीमा बितेर गए। सबथोक गुमाइसकेका हाम्रा लागि चाडपर्वको खुसी नै खोसिएको छ," उत्तरगया–१ का पूर्ववडाध्यक्ष तथा विस्थापित बमबहादुर तामाङले अनलाइनखबरलाई भने।

"यहाँ हामी सबैले परिवारका सदस्य गुमाएका छौं। बाँचेका हामी अब कसरी बाँच्ने भन्ने सोचेर मन अशान्त भइरहन्छ," रसुवाबाट विस्थापित तेन्जिङ भुटीले अनलाइनखबरलाई भनिन्। दैनिक गुजारा नै अनिश्चित हुँदा चाडपर्वको खासै अर्थ नरहेको भुटीले अनलाइनखबरलाई बताइन्। परिवारको स्थिर बसोबास मिलेपछि फेरि दसैं मनाउने आशा रहेको पनि उनले सुनाइन्।

कुनै बेला नुवाकोटको मुख्य बजार तथा धार्मिक केन्द्र रहेको देवीघाटमा बाढीले करिब चार सय परिवारको घर भत्काएको अनलाइनखबरले छुट्टै रिपोर्टमा जनाएको छ। तीमध्ये ३० परिवारका करिब १०० जना हाल लामिबगैंचास्थित अस्थायी आवास केन्द्रमा बसिरहेका छन्, अनलाइनखबरले लेखेको छ।

लामिबगैंचाको आवास केन्द्रमा त्रिपालमुनि ७० वर्षीय गोपी नेपालीले छोराछोरी र नातिनातिनालाई टीका लगाएको अनलाइनखबरले लेखेको छ। "बाढीले सबै लग्यो, बरु धन्न हाम्रो परिवारको ज्यान बच्यो। आशा छ, नमरी बाँचे अर्को सालदेखि आफ्नै घर हुनेछ र पहिलेजस्तै रमाइलोसँग दसैं मनाउन पाइनेछ," गोपी नेपालीले अनलाइनखबरलाई भने।

कारितासलगायतका संस्थाले विस्थापित परिवारलाई सामुदायिक भान्सा चलाएका छन्, वडाध्यक्ष लिलानाथ न्यौपानेले बताए। ती संस्थाले विस्थापित परिवारलाई स्वास्थ्य सेवा, खानेपानी र लुगाकपडा पनि दिएको न्यौपानेले बताए।

कागजी प्रक्रियाको पर्खाइमा

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले देशभर बाढीमा १,४०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको र ५,२०० भन्दा बढी बेपत्ता रहेको २९ असोजमा द काठमाडौं पोस्टलाई जनाएको थियो। प्राधिकरणले देशभरका सबै ७५३ स्थानीय तहलाई यो प्रक्रिया बुझाउन पत्र लेखेको द काठमाडौं पोस्टले जनाएको छ। सरकारी तथ्यांकका आधारमा अन्य जिल्लाबाट रसुवा र नुवाकोट पुगेका २,४०० भन्दा बढी नेपाली पनि बेपत्ताको सूचीमा रहेको द काठमाडौं पोस्टले जनाएको छ।

बाढी आएको छ साताभन्दा बढी समयपछि मात्र प्राधिकरणको कार्यकारी समितिको निर्णयअनुसार बेपत्ता व्यक्तिलाई मृत घोषित गरी राहत दिलाउने प्रक्रिया २३ असोजबाट सुरु भएको द काठमाडौं पोस्टले उल्लेख गरेको छ। यस्तो निवेदनका लागि कुनै समयसीमा तोकिएको छैन, प्राधिकरणका प्रवक्ता रामबहादुर केसीले द काठमाडौं पोस्टलाई बताए। बेपत्ता व्यक्ति मृत घोषित भएपछि उनको परिवारले प्रतिव्यक्ति रु. २ लाख राहत पाउने केसीले बताए। उनका अनुसार यो रकम करिब १,४९० अमेरिकी डलर बराबर हो। यो विवरण संकलन तथा प्रमाणीकरणको काम कहिलेसम्म सकिने हो भन्ने टुंगो प्राधिकरणले अझै गरेको छैन, द काठमाडौं पोस्टले जनाएको छ।

अझै थाहा नभएका कुरा

• रसुवा र नुवाकोटका कति परिवारले बेपत्ता आफन्तलाई मृत घोषित गर्न निवेदन दिएका छन्, र कतिले रु. २ लाख राहत पाइसकेका छन् भन्ने प्रश्नको जवाफ प्राधिकरण र बिदुर नगरपालिका तथा उत्तरगया गाउँपालिकाका विपद् समितिले दिन सक्छन्।
• बिदुर–५ का शिविरमा बस्ने करिब दुई हजार विस्थापित र देवीघाटका चार सय परिवारका लागि पाल र अस्थायी आवासभन्दा पर कुन स्थायी पुनर्वास योजना छ भन्ने प्रश्नको जवाफ बिदुर नगरपालिकाको वडा कार्यालय र प्राधिकरणको विपद्पछिको आवश्यकता मूल्यांकन टोलीले दिन सक्छ।