सेनाले आफ्नो उद्धारलाई "ऐतिहासिक" भन्यो, ५,२८५ अझै बेपत्ता

काठमाडौं । नेपाली सेनाले रसुवाको भोटेकोशी बाढी उद्धारमा आफ्नो भूमिकालाई "अतुलनीय, ऐतिहासिक र अनुकरणीय" भनेको छ। सेनाले आइतबार (२७ सेप्टेम्बर) सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनमा यस्तो लेखिएको छ। २६ अगस्टको बाढीले भोटेकोशी र त्रिशूली नदी किनारका सडक, पुल र जलविद्युत सुरुङ पुरेको थियो। त्यसको एक महिनापछि यो प्रतिवेदन आएको हो।

प्रतिवेदनले हिलो र ढुङ्गामाटोले पुरिएका जलविद्युत सुरुङभित्रबाट मानिस निकाल्ने कामलाई सम्पूर्ण उद्धार अभियानकै सबैभन्दा कठिन अध्याय भनेको छ। सेनाका अनुसार त्यस्ता पुरिएका सुरुङहरूबाट सात जना जीवितै निकालिए। तीमध्ये दुई जनालाई उद्धार टोलीले ५ सेप्टेम्बरमा सुरुङको माथिल्लो घुमाउरो भाग काटेर निकालेको थियो। डीसी नेपाल, अनलाइनखबर र रातोपाटीले आइतबार यो प्रतिवेदनबारे समाचार छापेका छन्। रातोपाटीको अंग्रेजी संस्करणमा पनि उही तथ्याङ्क र शब्द छन्।

सेनाका अनुसार उद्धार टोलीहरूले कठिन अवस्थामा काम गरे। मौसम अचानक फेरिन्थ्यो, पहाडी हवाई बाटो साँघुरो थियो र हेलिप्याड अपुग थिए। सञ्चार अवरुद्ध थियो, नदीको बहाव अनुमान गर्न सकिँदैनथ्यो, पहिरो खसिरहन्थ्यो र सुरुङ मलबेले भरिएका थिए। द काठमाडौं पोस्टले वर्णन गरेको एउटा भिडियोमा एक सैनिकले सुरुङभित्र हिलोमा फसेको कामदारलाई तानिरहेको र अर्को सैनिकले पछाडिबाट धकेलिरहेको देखिन्छ।

भारी क्षतिबीच उद्धार

तर सेनाले आफैंलाई दिएको यो प्रशंसा बाढीको धेरै ठूलो र कठोर क्षतिको बीचमा आएको छ। ३० अगस्टसम्म, बाढी आएको चार दिनभित्रै, सेनाले २,६९७ जनालाई उद्धार गरेको बताएको थियो। तीमध्ये २,४९७ जना हेलिकप्टरबाट निकालिएका थिए, जसमा २१६ विदेशी नागरिक थिए। बाँकी पैदल मार्गबाट निकालिएका थिए। सेनाले ८,३०० भन्दा बढी सैनिक परिचालन गरेको द काठमाडौं पोस्टलाई बताएको थियो।

नेपाल प्रेसका अनुसार राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले २६ सेप्टेम्बरसम्म बाढीमा १,४५३ जनाको मृत्यु भएको र ५,२८५ जना अझै बेपत्ता रहेको जनाएको छ। यो तथ्याङ्क सुरुङको मात्र होइन, सम्पूर्ण बाढीको हो। सोही प्रतिवेदनअनुसार समग्रमा १३,७९५ जना उद्धार भइसकेका छन्। २० हजारभन्दा बढी प्रहरी, सेना र सशस्त्र प्रहरी परिचालन गरिएको छ।

ऊर्जामन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठले २३ सेप्टेम्बरमा संसदमा ८०० भन्दा बढी जलविद्युत कामदार अझै बेपत्ता रहेको बताएका थिए। यो सङ्ख्या सेप्टेम्बरको सुरुतिर ९०० नाघेकोदेखि बिस्तारै मात्र घटेको हो, द काठमाडौं पोस्टले जनाएको छ। अनलाइनखबरका अनुसार सेनाले जलविद्युत क्षेत्रबाट समग्रमा २,७९८ जना उद्धार गरेको दाबी गरेको छ। यो सङ्ख्या सुरुङबाट जीवितै निकालिएका सात जनाभन्दा फरक हो। ती सात जना चाहिँ पछि हिलो र ढुङ्गामाटोले भरिएका सुरुङभित्रबाट जीवितै निकालिएका हुन्। यसरी सुरुङबाट जीवितै फर्किनु वास्तविक उपलब्धि हो। तर ऊर्जामन्त्रीले नै अझै ८०० भन्दा बढी जलविद्युत कामदार बेपत्ता रहेको बताउँदा यो सङ्ख्या सानो देखिन्छ।

एक महिनापछि पनि सुस्त पुनर्निर्माण

एक महिना पुगेको अवसरमा नेपाल प्रेसले छापेको समाचारले "ऐतिहासिक" सफलता र दैनिक कष्टबीचको दूरी देखाउँछ। रसुवा जोड्ने सडक अझै भत्किएकै छन्। सेनाले नुवाकोटको देवीघाटमा अस्थायी पुल बनाएको छ। करिब १० किलोमिटर लामो बिदुरदेखि बेत्रावतीसम्मको सडक खण्ड धेरैजसो पुनः खुलेको छ। तर देवीघाटदेखि पारिका गाउँसम्मको मार्गमा अझै तुइनकै भर पर्नुपरेको छ, किनभने त्यहाँ अझै पुल बनेको छैन। बेत्रावतीमा राख्न ७२ मिटर लामो बेली पुल तयार हुँदैछ। रसुवाको सडक सञ्जाल भत्किँदा खाद्य अभाव भएको र गरिब बासिन्दालाई उपचार पाउन कठिन भएको नागरिक न्यूजले शनिबार (२६ सेप्टेम्बर) जनाएको छ।

दशैंअघि रसुवागढी नाकाको व्यापार मार्ग पुनः खोल्ने प्रयास जारी छ। यसको नेतृत्व सडक विभाग, सेना र सरकारी कार्यदलले गरिरहेका छन्, रातोपाटीले जनाएको छ। नाका नखुलेसम्म र बेली पुलको ठाउँमा स्थायी पुल नबनेसम्म विस्थापित परिवार अस्थायी आवास, भाडाको कोठा र राहतमै भर पर्नेछन्। नेपाल प्रेसका अनुसार बाढी आएको एक महिनापछि पनि राहत वितरण जारी छ।