दलेला भारतको नयाँ राजदूत, शाहको भ्रमण मंसिरमा सम्भावित

३१ असोज, काठमाडौं । रिपब्लिका र अनलाइनखबर अंग्रेजी संस्करणका अनुसार भारतीय परराष्ट्र मन्त्रालयले आर्थिक सम्बन्ध सचिव सुधाकर दलेलालाई नेपालका लागि नयाँ राजदूत नियुक्त गरेको छ । भारतीय परराष्ट्र मन्त्रालयले शुक्रबार जारी गरेको विज्ञप्तिमा दलेलाले छिट्टै जिम्मेवारी सम्हाल्ने उल्लेख भएको रिपब्लिका र अनलाइनखबर अंग्रेजी संस्करणले जनाएका छन् ।

यो नियुक्ति औपचारिकतामा मात्र सीमित छैन । डिसी नेपालका अनुसार परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको पहिलो भारत भ्रमण मंसिर दोस्रो साता हुने अपेक्षा गरिएको बताएका छन् । भ्रमणमा व्यापार तथा पारवहन, कनेक्टिभिटी, ऊर्जा र सीमाका विषय एजेन्डामा रहने खनालले भनेको डिसी नेपालले लेखेको छ । "भ्रमणका दौरान 'ट्रेड र ट्रान्जिट', कनेक्टिभिटी, ऊर्जा, सीमालगायत विषयमा केही न केही सकारात्मक प्रगति होस् भन्ने छ," डिसी नेपालका अनुसार खनालले भनेका छन् । भ्रमणको मितिबारे उनले थपेको डिसी नेपालले उल्लेख गरेको छ, "तर आजसम्म हामीले औपचारिक रूपमा निश्चित गरिसकेका छैनौं ।" नियुक्तिका धेरैजसो समाचारमा भने यो कुरा छुट्यो ।

सन् १९९३ ब्याचका भारतीय परराष्ट्र सेवा अधिकृत दलेलाले नेपालसँग यसअघि पनि काम गरिसकेका छन् । उनी सन् २०१६ देखि २०१९ सम्म परराष्ट्र मन्त्रालयको नर्थ डिभिजनमा सहसचिव रहँदा नेपाल र भुटानसँगको सम्बन्धमा नजिकबाट काम गरेका थिए, रिपब्लिका र अनलाइनखबरको नेपाली संस्करणले जनाएका छन् । उनी सन् २०२२ देखि २०२५ सम्म भुटानका लागि भारतीय राजदूत पनि रहिसकेका छन्, ती सञ्चारमाध्यमले उल्लेख गरेका छन् । रिपब्लिका र अनलाइनखबरका अनुसार दलेलाले इजरायलको तेल अभिभ, ब्राजिलको ब्रासिलिया, अमेरिकाको सिकागो, बंगलादेशको ढाका, स्विजरल्यान्डको जेनेभा, भुटानको थिम्पु र वासिङ्टन डिसीमा सेवा गरिसकेका छन् । उनले सन् २००९ देखि २०११ सम्म भारतको प्रधानमन्त्री कार्यालयमा पनि काम गरेका थिए, ती सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् ।

भारतले आफ्नो परराष्ट्र मन्त्रालयको सचिव तहका करिअर कूटनीतिज्ञलाई नेपालको राजदूत बनाएको यो सम्भवतः पहिलोपटक हो, अनलाइनखबर अंग्रेजी संस्करणले जनाएको छ । भारतले परम्परागत रूपमा अतिरिक्त सचिव तहका कूटनीतिज्ञलाई नेपाल पठाउँदै आएको रिपब्लिकाले उल्लेख गरेको छ । नेपालका लागि राजदूत भइसकेका श्याम शरण र विनयमोहन क्वात्रा काठमाडौंको जिम्मेवारी सकेपछि भारतको परराष्ट्र सचिव बनेका थिए, अनलाइनखबरको नेपाली संस्करणले जनाएको छ ।

निवर्तमान राजदूत नवीन श्रीवास्तव कार्यकाल सकेर दुई साताअघि नयाँदिल्ली फर्किएदेखि राजदूतको पद खाली रहेको रिपब्लिकाले जनाएको छ । नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयले दलेलाको नाम 'एग्रिमाँ'का लागि पहिल्यै पाइसकेको थियो, रिपब्लिकाले उल्लेख गरेको छ । 'एग्रिमाँ' भनेको कुनै राजदूतले पद सम्हाल्नुअघि आतिथ्य दिने मुलुकबाट लिनुपर्ने औपचारिक स्वीकृति हो । अर्कातिर, नेपालले नयाँदिल्लीका लागि मनोनीत गरेका डा. निश्चलनाथ पाण्डे संसदीय सुनुवाइ समितिले सिफारिस पारित गरिसके पनि औपचारिक नियुक्तिको पर्खाइमा छन्, रिपब्लिकाले जनाएको छ ।

समाचारले छुटाएको कुरा

यस डेस्कले पढेका नियुक्ति सम्बन्धी समाचारहरूमा सुस्ता प्रसंगको चर्चा छैन । अनलाइनखबर अंग्रेजी संस्करणका अनुसार नेपाली कांग्रेसका सांसद आनन्दप्रसाद ढुंगानाले पाण्डेको संसदीय सुनुवाइमा भनेका छन्, प्रधानमन्त्री शाहले १७ जेठमा संसदमा भारत मात्र होइन नेपालले पनि अर्काको भूमि अतिक्रमण गरेको बताएपछि भारतले सुस्तामा नेपालले बनाउँदै गरेको तटबन्धको काम रोकेको छ । शाहको यस भनाइले संसदमा प्रश्न उब्जाए पनि उनले छुट्टै प्रतिक्रिया दिएनन्, सोही सञ्चारमाध्यमले जनाएको छ । आफू सानै छँदादेखि मानिसहरूले "हाम्रो सुस्ता फिर्ता ल्याऊ" भन्ने नारा लगाउँदै आएको ढुंगानाले सम्झिएको अनलाइनखबर अंग्रेजी संस्करणले लेखेको छ । नेपालले लामो समयदेखि सुस्ता फिर्ता माग गर्दै आए पनि यो भूभाग अझै फिर्ता नभएको ढुंगानाले बताएका छन् ।

सोही सुनुवाइमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद राजीव खत्रीले पाण्डेलाई व्यक्तिगत प्रश्न गरेको अनलाइनखबर अंग्रेजी संस्करणले जनाएको छ । अनलाइनखबर अंग्रेजी संस्करणका अनुसार पाण्डेका बुबा पाँचपटक मन्त्री भइसकेको भन्दै खत्रीले उनलाई सोधे, "तपाईं नेपो बेबी हुनुहुन्छ कि हुनुहुन्न ?" पाण्डेले समितिमा बुझाएको कार्ययोजनामा शाहको भारत भ्रमणको ठ्याक्कै मिति टुंगो नलागेको उल्लेख भएको अनलाइनखबर अंग्रेजी संस्करणले लेखेको छ । यो कुरा खनालको सतर्क भनाइसँग मेल खाने सोही सञ्चारमाध्यमले उल्लेख गरेको छ ।

अझै थाहा नभएका कुरा

दलेला साँच्चै भारतको परराष्ट्र मन्त्रालयबाट नेपाल पठाइएका पहिलो सचिव तहका करिअर कूटनीतिज्ञ हुन् कि होइनन् भन्ने कुरा सञ्चारमाध्यमहरूको आफ्नै दाबीभन्दा बाहिर अझै पुष्टि भएको छैन । भारतीय परराष्ट्र मन्त्रालयको प्रोटोकल महाशाखाले यो कुरा पुष्टि गर्न सक्छ ।

प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणको ठ्याक्कै मिति अझै तोकिएको छैन, खनाल र पाण्डेको कार्ययोजना दुवैले यही कुरा बताएका छन् । नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालय र भारतीय परराष्ट्र मन्त्रालयले यो मिति सार्वजनिक गर्नुपर्नेछ ।

खनालले आशा गरेको प्रगति ठ्याक्कै कुन परियोजना वा सम्झौतासँग जोडिएको हो भन्ने कुरा अझै सार्वजनिक भएको छैन । नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालय र लगानी बोर्ड नेपालले यसबारे जानकारी दिन सक्छन् ।