बुढीगण्डकीको बाढीमा ५ बेपत्ता, ९५ उद्धार

२६ असोज, गोरखा । गोरखाको बुढीगण्डकी नदीमा आइतबार बिहानै आएको लेदोसहितको भीषण बाढीले पुल, जलविद्युत् निर्माण शिविर र दर्जनौं घर बगाएको छ। बाढीमा परी पाँच जना बेपत्ता रहेको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ।

रातोपाटी इंग्लिसका अनुसार चुमनुब्री गाउँपालिका-६ को लोक्पा र चुम्लिङबीच पहिरो खसेर बुढीगण्डकी नदी थुनिएको प्रहरीले बताएको छ। सिर्दिबास प्रहरी चौकीलाई बिहान साढे ५ बजेतिर यो जानकारी आएको रातोपाटी इंग्लिसले उल्लेख गरेको छ। रातोपाटी इंग्लिसका अनुसार करिब सवा ६ बजे थुनिएको पानी फुटेर बगेको प्रहरीले जनाएको छ। स्थानीय बासिन्दाले बिहान ३ वा ४ बजेतिर ठूलो आवाज सुनेको विपद् प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत धर्मराज उप्रेतीले काठमाडौं पोस्टलाई बताएका छन्। तर बाढीको वास्तविक कारण अझै यकिन नभएको विपद् प्राधिकरणले बताएको छ। हिमपहिरो वा सुख्खा पहिरोका कारण यस्तो भएको हुन सक्ने प्राधिकरणको भनाइ छ।

बाढीमा बेपत्ता भएका पाँच जना चुमनुब्री गाउँपालिका-६ चुम्चेत उङ्गिलुङका बासिन्दा रहेको डिसी नेपालले जनाएको छ। बेपत्ता हुनेमा ६५ वर्षीय सोनाम लामा, ६० वर्षीय लाप्पा ठोर्मा लामा, ६८ वर्षीय कर्मा लामा, ६० वर्षीय सोम्बुती लामा र ४१ वर्षीय तेन दोर्जे लामा रहेका छन्, डिसी नेपालले लेखेको छ। उनीहरूको खोजी जारी छ।

नागरिकका अनुसार प्रधानमन्त्री बालेन शाहले ४३७ सुरक्षाकर्मी र ४ हेलिकोप्टर परिचालन गरिएको बताएका थिए। नागरिकले लेखेअनुसार तीमध्ये नेपाली सेनाका १२७, नेपाल प्रहरीका १३३ र सशस्त्र प्रहरी बलका १७७ जना छन्। पछि ९५ जनाको उद्धार भइसकेको डिसी नेपालले जनाएको छ।

विपद् प्राधिकरणको प्रारम्भिक प्रतिवेदनअनुसार बाढीले ४५ घर पूर्ण रूपमा भत्काएको र २७ घरमा आंशिक क्षति पुर्‍याएको छ, अनलाइनखबर इंग्लिस न्युजले जनाएको छ। प्रतिवेदनअनुसार ३४ गोठ, १२ सुँगुर खोर र ३ वटा सवारीसाधन पनि नष्ट भएको अनलाइनखबर इंग्लिस न्युजले उल्लेख गरेको छ। यसबाहेक २ मोटरेबल पुल, २ झोलुंगे पुल र ३ जलविद्युत् आयोजना समेत क्षतिग्रस्त भएका छन्, अनलाइनखबर इंग्लिस न्युजले लेखेको छ।

सल्लेरीस्थित ३४१ मेगावाट क्षमताको बुढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाको निर्माण शिविर बाढीमा बगेको अनलाइनखबर इंग्लिस न्युजले जनाएको छ। डोभान खोला जलविद्युत् आयोजनाले बनाएको बेलिब्रिज पनि बगेको अनलाइनखबर इंग्लिस न्युजले लेखेको छ।

फिलिम र आरुघाटलाई जोड्ने सोती पुल भत्किएपछि आरुघाट गाउँपालिका वडा नं २ र ३ को पहुँच अवरुद्ध भएको अनलाइनखबर इंग्लिस न्युजले जनाएको छ। गोरखा र धादिङलाई जोड्ने आरुघाटको मोटरेबल पुल पनि क्षतिग्रस्त भई त्यसको एउटा भाग बगेको अनलाइनखबर इंग्लिस न्युजले लेखेको छ।

तपाईंको परिवार धादिङमा वा आरुघाट सडक छेउमा बस्छ भने यो पुल तपाईंका लागि महत्त्वपूर्ण थियो। गोरखातर्फको पुल बगेपछि धादिङको सम्पर्क टुट्ने र त्यहाँ सामान आपूर्तिमा असर पर्न सक्ने उप्रेतीले काठमाडौं पोस्टलाई बताएका छन्।

बाढी आउनुभन्दा अघिल्लो दिन जगतबाट १०० भन्दा बढी पर्यटक मनास्लु क्षेत्र छिरेको अनलाइनखबर इंग्लिस न्युजले जनाएको छ। आइतबारसम्म कसैको मृत्यु भएको खबर नआएको उप्रेतीले बताए। उनले यसको श्रेय बिहान ६ बजेर ४० मिनेटतिर पठाइएको एसएमएस सतर्कतालाई दिए।

जल तथा मौसम विज्ञान विभाग र बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले गोरखा र धादिङदेखि चितवनको बेनीघाटसम्मका बासिन्दालाई दुई चरणमा करिब २ लाख एसएमएस पठाएको नागरिकले जनाएको छ।

अभिलेखले देखाएका थप कुरा

बाढी आउने बाटोमा रहेका बासिन्दाले फोन र सामाजिक सञ्जालमार्फत एकअर्कालाई सचेत गराएर बिहान साढे ४ बजेतिरै सुरक्षित स्थानमा सरेको कान्तिपुरले जनाएको छ। सरकारी निकाय चल्नुभन्दा करिब एक देखि डेढ घण्टाअघि नै यस्तो भएको कान्तिपुरले लेखेको छ। प्रधानमन्त्रीको ब्रिफिङमा यो अन्तरको चर्चा छैन।

बाढी आउनुअघि अर्थस्कोप भूकम्प अनुगमन सञ्जालको काकनी स्टेसनले जमिन कम्पन रेकर्ड गरेको अनलाइनखबरले जनाएको छ। तर सोही समयमा राष्ट्रिय भूकम्प मापन तथा अनुसन्धान केन्द्रको अभिलेखमा कुनै भूकम्प नरहेको अनलाइनखबरले उल्लेख गरेको छ। यो कम्पन छ हप्ताअघिको भोटेकोशी घटनासँग मिल्दोजुल्दो हुन सक्ने भूगर्भविद् लोकविजय अधिकारीले अनलाइनखबरलाई बताए। भोटेकोशीको बेला सुरुमा ५ म्याग्निच्युडको भूकम्प भनी अभिलेख गरिएको कम्पन पछि हिमनदीको एउटा भाग जमिनमा बज्रिंदा उत्पन्न भएको देखिएको थियो, अनलाइनखबरले जनाएको छ।

डिसी नेपाल र द राइजिङ नेपालका अनुसार प्रधानमन्त्री कार्यालयले आइतबार आफ्नो विपद् राहत कोषमा रु. १७.५४ अर्ब पुगेको जनाएको छ। यो करिब १३ करोड १० लाख अमेरिकी डलर हो। यसमध्ये रु. १ अर्ब पहिल्यै वितरण भइसकेको ती प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। रसुवाको भोटेकोशी बाढीपछि यो रकम जम्मा हुँदै आएको डिसी नेपालले जनाएको छ। यो रकम बुढीगण्डकी बाढी पीडित परिवारलाई पनि दिइने हो वा होइन भन्ने ती दुई प्रतिवेदनमध्ये कुनैमा पनि उल्लेख छैन।

अझै थाहा नभएका कुरा

नदी हिमपहिरोले थुनिएको हो वा सुख्खा पहिरोले, सो अझै यकिन हुन सकेको छैन। स्थलमा खटिएको भूगर्भविद् र ड्रोन टोलीले आइतबारसम्म निष्कर्ष नदिएको विपद् प्राधिकरण प्रमुख धर्मराज उप्रेतीले काठमाडौं पोस्टलाई बताएका छन्।

बेपत्ता पाँचै जना अझै फेला परेका छैनन्। उनीहरूको खोजी भने जारी छ।

रु. १७.५४ अर्बको राहत कोष बुढीगण्डकी बाढी पीडितलाई पनि दिइने हो वा होइन भन्ने कुरा ती दुई प्रतिवेदनमध्ये कुनैमा पनि उल्लेख छैन।