बाढीपीडित ५ बालबालिकालाई सहयोग, अगस्टका जलविद्युतसम्बद्ध ९३३ बेपत्ता खबरबाट छुटे

काठमाडौं । भोटेकोशी बाढीमा बाबु बेपत्ता भएका पाँच बालबालिकाको शिक्षा, स्याहारसुसार र अन्य आधारभूत आवश्यकता उनीहरू १८ वर्ष नपुग्दासम्म सरकारले बेहोर्ने भएको रिपब्लिकाले शुक्रबार (२ अक्टोबर) जनाएको छ। रिपब्लिकाले यी बालबालिकालाई अनाथ भनेको छ।

डेली एक्सेल्सियर र मलेसियाको द सनका अनुसार उही बाढीमा बेपत्ता भएका एक मलेसियाली नागरिक त्यही दिन ३७ दिनपछि सुरक्षित परिवारसँग फर्किएका छन्।

शुक्रबारका समाचारले बेपत्ता आफन्तको खबर पर्खिरहेका परिवारसामु यी दुई नतिजा ल्याएका छन्। एउटा खबरमा राज्य पाँच बालबालिकाको सहयोगमा उत्रेको छ। अर्कोमा एक विदेशी सरकारले आफ्ना नागरिकको खोजीमा जोडदार पहल गरेको छ। तर एनडीआरआरएमए अर्थात् राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले ३१ अगस्टको बेपत्ता गणनामा छुट्टै देखाएको सबैभन्दा ठूलो समूहको जिक्र दुवै समाचारमा छैन। एनडीआरआरएमएले ३१ अगस्टमा जलविद्युत आयोजनासँग सम्बद्ध ९३३ जनालाई बेपत्ता भनेर गणना गरेको थियो।

रिपब्लिकाका अनुसार यी पाँच बालबालिकालाई महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयको बाढीबाट प्रभावित भई विशेष संरक्षण चाहिने बालबालिकाका लागि दीर्घकालीन स्याहार योजनाअन्तर्गत सहयोग पुग्छ। रिपब्लिकाले यी बालबालिकाको नाम र सहयोगको रकम कसरी जुट्छ भन्ने कुरा खुलाएको छैन। रिपब्लिकाका अनुसार यी पाँच बालबालिका एउटै परिवारका हुन्, र पत्रिकाले उनीहरूलाई मन्त्रालयको योजनाअन्तर्गत राष्ट्रिय जम्मा संख्याका रूपमा नभई एउटा उदाहरणका रूपमा लेखेको छ।

डेली एक्सेल्सियर र द सनका अनुसार उद्धार भएका ती मलेसियाली नागरिक २६ अगस्टको बाढीपछि बेपत्ता भएका ५५ जनामध्ये एक हुन्। उनी सुरक्षित घर फर्किएको मलेसिया सरकारका प्रवक्ताले पुष्टि गरेको मलय मेलले जनाएको छ। मलय मेलका अनुसार २ अक्टोबरसम्म ५४ मलेसियाली अझै बेपत्ता छन्। मलय मेलका अनुसार मलेसियाका प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिमले नेपाली अधिकारीहरूसँग कलमा कुरा गरेका थिए। त्यसपछि उनले बाँकी बेपत्ताको खोजी छिटो गर्ने प्रक्रिया सुनिश्चित गराएको मलय मेलले लेखेको छ।

पश्चिम नेपालको टिकापुरमा एक परिवारले पर्खाइ अन्त्य गरेको छ। बाढीपछि लामो खोजी गर्दा पनि शव नभेटिएका टिकापुर नगरपालिका-१, समितिपुरका ३५ वर्षीय बीर बहादुर चौधरीको दाहसंस्कार भएको नेपाल प्रेसले जनाएको छ। शव नभेटिँदा हिन्दू परिवारले प्रयोग गर्ने धार्मिक घाँस कुशबाट परिवारले विधि पूरा गरेको नेपाल प्रेसले लेखेको छ।

समाचारले छुटाएको कुरा

शुक्रबारका कुनै पनि समाचारमा जलविद्युत आयोजनासँग सम्बद्ध ९३३ बेपत्ताको जिक्र छैन। एनडीआरआरएमएले ३१ अगस्टमा यी ९३३ जनालाई बेपत्ता गनेको काठमाडौं पोस्टले जनाएको थियो। काठमाडौं पोस्टका अनुसार एनडीआरआरएमएले त्यही दिन ५९२ विदेशी नागरिक र विदेशी पर्यटकसँगै रहेका १२७ नेपालीलाई पनि बेपत्ता गनेको थियो। नेपाल वायरले हेरेका समाचारमा त्यसपछि एनडीआरआरएमएले यी ९३३ जनाको अद्यावधिक विवरण दिएको फेला परेन। नेपाल न्युजले १ सेप्टेम्बरमा लेखेअनुसार बाढीले डुबाएका टनेलमा फसेका जलविद्युतकर्मीका परिवारले जवाफ मागिरहेका थिए। सरकारले विदेशी उद्धार सहयोग लिन हिचकिचाएको आरोप प्रतिपक्षी सांसदहरूले लगाएको पनि नेपाल न्युजले उल्लेख गरेको थियो।

आधिकारिक मृत्यु र बेपत्ताको संख्या फेरिएको छ। तर नेपाल वायरले हेरेका कुनै पनि समाचारले यो फरकको कारण खुलाएका छैनन्। काठमाडौं पोस्टका अनुसार एनडीआरआरएमएले ३१ अगस्टमा ९०३ जनाको मृत्यु र ४,२४७ जना बेपत्ता रहेको जनाएको थियो। द हिमालयन टाइम्सका अनुसार चार दिनपछि नेपाल प्रहरीले १,२९० जनाको मृत्यु र ४,७९८ जना बेपत्ता रहेको जनाएको थियो, अर्थात् खोजी टोली खटिरहँदा पनि बेपत्ताको संख्या घट्नुको सट्टा बढेको थियो। मलेसियाली सञ्चारमाध्यम फ्री मलेसिया टुडेले शुक्रबार (२ अक्टोबर) बाढीले १,४५० भन्दा बढीको ज्यान लिएको लेखेको छ, तर यो तथ्यांक नेपालको कुन निकायबाट लिएको हो भनेर खुलाएको छैन।

एनडीआरआरएमएले अगस्टमा बेपत्ता भनेका ५९२ विदेशी नागरिकमध्ये नेपाल वायरले हेरेका समाचारमा निरन्तर चर्चा र आफ्नै प्रधानमन्त्रीको प्रत्यक्ष पहल पाउने ५५ मलेसियाली मात्र हुन्।

अझै थाहा नभएका कुरा

बाढीले टुहुरो बनाएका बालबालिकाको राष्ट्रिय संख्या मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको छ वा छैन, यो महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयसँग सोध्नुपर्ने अलग्गै प्रश्न हो।

जलविद्युतसँग सम्बद्ध ती ९३३ बेपत्तामध्ये कोही भेटिए वा भेटिएनन्, र प्रतिपक्षी सांसदहरूले खोजेको विदेशी उद्धार विज्ञता सरकारले भित्र्यायो वा भित्र्याएन, यो एनडीआरआरएमए र ऊर्जा मन्त्रालयसँग सोध्नुपर्ने प्रश्न हो।

बाढी आएको पाँच हप्तापछि नेपालको हालको, मितिसहितको मृत्यु र बेपत्ता संख्या वास्तवमा कति हो, यो एनडीआरआरएमए वा नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालयसँग सोध्नुपर्ने प्रश्न हो।